TÜRK VATANDAŞLIĞINI KAYBETMENİN VE KAZANMANIN YOLLARI

• Türk vatandaşlığı; yetkili makam kararı yahut seçme yolu ile kaybedilir.
• Yetkili makam kararı ile kaybetme : çıkma ve ya kaybettirme sureti ile gerçekleşir.
• Türk vatandaşlığından izin ile çıkmak isteyenlerin aşağıdaki yolu tabip etmeleri gerekmektedir.

Türk vatandaşlığından çıkma

MADDE 25 – (1) Türk vatandaşlığından çıkmak için izin isteyen kişilere aşağıdaki

şartları taşımaları halinde Bakanlıkça çıkma izni veya çıkma belgesi verilebilir.

1. a) Ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak.
2. b) Yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanmış olmak veya kazanacağına ilişkin inandırıcı

belirtiler bulunmak.

1. c) Herhangi bir suç veya askerlik hizmeti nedeniyle aranan kişilerden olmamak.

ç) Hakkında herhangi bir mali ve cezai tahdit bulunmamak.

TÜRK VATANDAŞLIĞINDAN ÇIKMA BELGELERİ

Türk vatandaşlığından izin ile çıkma iki farklı belge ile mümkün olmaktadır. Bunlar “çıkma izin belgesi” ve “çıkma belgesi” ile vatandaşlıktan çıkmadır.

Türk vatandaşlığından çıkma belgeleri: ”Çıkma İzin Belgesi” ve ” Çıkma Belgesi”

1. Çıkma İzin Belgesi: Yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanmak ve Türk vatandaşlığından çıkmak üzere Türk vatandaşlığından çıkmak için izin isteyen, fakat henüz yabancı bir devlet vatandaşlığını elde edememiş olan kişilere İçişleri Bakanlığı’nca Türk vatandaşlığından “çıkma izin belgesi” verilir. Çıkma izin belgesi, İçişleri Bakanlığı tarafından talepleri uygun görülenler için, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nce düzenlenir. Çıkma izin belgesinin geçerlilik süresi, İçişleri Bakanlığı’nın izin kararından itibaren iki yıldır. İki yıllık süre sona erdiğinde çıkma izni belgesi geçerliliğini kaybeder. Ayrıca izin belgesini alanlar bu süre içerisinde yurt içinde ikamet edilen yer valiliğine, yurt dışında ise dış temsilciliklere, yabancı vatandaşlığını kazandıklarına dair bilgi ve belgelerini vermez veya veremez (yabancı devlet vatandaşlığının kazanılamaması hali) ise çıkma izin belgesi geçersiz hale gelir (m.26/II). İzin süresi içinde veya verilen iznin sonucunda kişi yabancı devlet vatandaşlığını kazandığını belgelediği takdirde, kendisine Türk vatandaşlığından “çıkma belgesi” verilir.

2.Çıkma Belgesi: Vatandaşlıktan çıkmak isteyen kişi, aynı zamanda başka bir devlet vatandaşı ise, önceden yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanmış olduğunu belgelendiğinde, “çıkma belgesi” kendisine derhal verilir (TVK m.26/I). Çıkma belgesi, aynı zamanda yabancı bir devlet vatandaşlığına sahip olan ve Türk vatandaşlığından çıkma talebi İçişleri Bakanlığı’nca uygun görülen kişilere verilmek üzere, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenir. Çıkma belgesinin ilgiliye imza karşılığı teslim edilmesiyle Türk vatandaşlığı kaybedilir.

Türk vatandaşlığından izin almak suretiyle çıkma ve başvuru için gerekli belgeler;

Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun uygulanmasına ilişkin Yönetmelik madde 42;

1. Türk vatandaşlığından çıkma izni isteyen ve Kanun’un 25’inci maddesinde aranan şartları taşıyan kişiler için müracaat makamlarınca aşağıda belirtilen belgelerden oluşan dosya düzenlenir ve karar alınmak üzere Bakanlığa gönderilir:
2. İsteği belirten form dilekçe.
3. Müracaat makamlarınca sistemden alınan nüfus kayıt örneği.
4. Kişi, yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanmış ise buna ilişkin belge, henüz kazanmamış ise kazanmak istediği devlet vatandaşlığına kabul edileceğine ilişkin teminat belgesinin onaylanmış örneği.
5. Yabancı bir devlet vatandaşlığının kazanıldığını gösteren belge veya teminat belgesinin dış temsilcilikçe onaylanmış örneğinde veya başvurunun Bakanlığa intikal ettirildiği yazıda; kime ait olduğu, niteliği, geçerlilik süresi, düzenleyen makam gibi belgenin kapsadığı bilgilerin belirtilmesi halinde ayrıca tercüme aranmaz.

VATANDAŞLIKTAN İZİN YOLUYLA ÇIKMANIN USUL VE ESASLARI

1. Türk vatandaşlığının kaybına ilişkin başvurular, Türkiye içerisinde, ikamet edilen yer valiliğine, yurt dışında ise dış temsilciliklere gidilerek bizzat yapılabilir ya da bu hakkın kullanılmasına yönelik özel yetkili vekaletname ile yapılır (TVK m.37).
2. Aranan şartları taşıdığı anlaşılan kişilere Bakanlık kararı ile Türk vatandaşlığından çıkma izni verilir. Aranan şartları taşımayanların talepleri ise Bakanlıkça reddedilir.
3. Türk vatandaşlığının kaybına ilişkin kararlar ilgiliye ve başvuru makamlarına tebliğ olunur. (TVK m.41).
4. Kişi, gerekli belgeleri tamamlayıp başvurusunu yaptıktan sonra başvurusu onaylandığında başka bir devlet vatandaşlığını kazanmış ise müracaat makamlarınca Türk vatandaşlığından çıkma belgesi ilgili kişiye teslim edilir.

 

 TÜRK VATANDAŞLIĞINDAN ÇIKMANIN GEÇERLİLİĞİ

1. Kişinin kendi isteğiyle vatandaşlıktan çıkma talebi olduğunda ve yukarıda açıklanan çıkma belgesinin ilgiliye imzalatılmasıyla Türk vatandaşlığı kaybedilir. Kişi, Türk vatandaşlığını kaybettiği andan itibaren yabancı statüsüne tabi olur.

 

2. Ayrıca Türk vatandaşlığından çıkma izin ve çıkma belgesi, karar tarihinden itibaren iki yıl geçerlidir. Çeşitli nedenlerle karar tarihinden itibaren iki yıl içerisinde ilgiliye teslim edilemeyen çıkma izin ve çıkma belgeleri, kararın ve belgelerin iptal edilmesi için müracaat makamınca Bakanlığa iade edilir (TVK uygl. iliş. Yönet. Md. 46). Eğer ilgili kişi kanunda aranan şartları başvurudan sonra kaybederse bu durumun müracaat makamlarınca tespiti halinde, çıkma izin ve çıkma belgeleri teslim edilmez. Kişi hakkında alınan kararın ve belgelerin iptal edilmesi için Bakanlığa iade edilir.

 

TÜRK VATANDAŞLIĞINDAN ÇIKMANIN SONUÇLARI

Bu konu,  5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28. maddesi ve  Türk Vatandaşlık Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in 52. maddesinde düzenlenmiştir.

 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu md. 28;

1. Doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve üçüncü dereceye kadar olan altsoyları, bu maddede belirtilen istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam ederler. Millî güvenliğe ve kamu düzenine ilişkin hükümler saklıdır.
2. Bu madde kapsamında bulunan kişilerin, seçme ve seçilme, muafen araç veya ev eşyası ithal etme hakları ile askerlik hizmetini yapma yükümlülüğü yoktur. Bu kişilerin sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı olup bu hakların kullanımında ilgili kanunlardaki hükümlere tabidirler.
3. Bu madde kapsamında bulunan kişiler, bir kadroya dayalı ve kamu hukuku rejimine tabi olarak asli ve sürekli kamu hizmeti görevlerinde bulunamazlar. Ancak kamu kurum ve kuruluşlarında işçi, geçici veya sözleşmeli personel olarak çalıştırılabilirler.
4. Cumhurbaşkanı gerekli görmesi halinde, üçüncü dereceden itibaren hangi dereceye kadar olan altsoyların bu maddede tanınan haklardan faydalanabileceğini belirleyebilir.
5. Bu madde hükümlerinden yararlanacak olan altsoyun, üstsoyu ile soy bağını belgelendirmesi şarttır.
6. Bu madde kapsamında bulunan kişilere, talepleri halinde bu maddede belirtilen haklardan faydalanabileceklerini gösteren Mavi Kart düzenlenir. Bu Kart, 21/2/1963 tarihli ve 210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanunu kapsamındadır.
7. Bu maddenin sağladığı hakların kullanılmasında Mavi Kartın ibrazı yeterlidir. Kartın ibraz edilememesi durumunda Kimlik Paylaşımı Sistemi aracılığıyla Mavi Kartlılar Kütüğü’nden alınacak kayıt örneği ve uyruğunda bulunulan devlet makamlarınca verilmiş kimlik bilgilerini gösteren belge ile işlem yapılır. Bu kişilerin kimlik bilgilerinde değişiklik olması durumunda uyruğunda bulunduğu devlet makamından alınmış eski ve yeni kimlik bilgilerini gösteren belgenin usulüne göre tasdik edilmiş Türkçe tercümesi ile birlikte ibrazı zorunludur.
8. Bu madde kapsamında bulunan kişilere Bakanlığın tespit edeceği esaslar çerçevesinde kimlik numarası verilir. Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası aranan yerlerde bu kimlik numarası kullanılır.
9. Mavi Kartın düzenlenmesi ve dağıtılması ile Mavi Kartlılar Kütüğünün elektronik ortamda tutulmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
10. Kamu kurum ve kuruluşları, bu madde hükümlerinin uygulanması amacıyla her türlü tedbiri alır ve gerekli düzenlemeleri yapar.

 Türk Vatandaşlık Kanunu’nun Uygulanmasına ilişkin Yönetmelik md. 52

1. Doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve kendileri ile birlikte işlem gören çocukları; millî güvenliğe ve kamu düzenine ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam ederler. Ancak bu durumdaki kişilerin askerlik hizmetini yapma yükümlülükleri ile seçme ve seçilme, kamu görevlerine girme ve muafen araç veya ev eşyası ithal etme hakları yoktur. Söz konusu kişilerin sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı olup, bu hakların kullanımında ilgili kanunlardaki hükümlere tabidirler.
2. Bu kişilerin Türkiye’deki ikamet, seyahat, çalışma, yatırım, ticari faaliyet, miras, taşınır ve taşınmaz iktisabı ile ferağı gibi konulara yönelik işlemleri, ilgili kurum ve kuruluşlarca Türk vatandaşlarına uygulanmakta olan mevzuat çerçevesinde yürütülür.

Doğumla Türk Vatandaşı olan ve Türk Vatandaşlığından Çıkma İzni ile Ayrılanların Miras Hakkı

Türk Vatandaşlık Kanunu’nun 28. maddesine göre; doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve üçüncü dereceye kadar olan altsoyları, bu maddede belirtilen istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam ederler. Millî güvenliğe ve kamu düzenine ilişkin hükümler saklıdır (TVK m. 28).

Yani, doğuştan Türk vatandaşı olup da sonradan izinle Türk vatandaşlığından ayrılmış kişiler yeni vatandaşlıkları gereği mirasın iktisabıyla ilgili bazı kısıtlamalara tabi olsalar da özel durumları gereği Türkiye’deki taşınmaz malları üzerinde Türk vatandaşları gibi miras alacaklardır. Bu kişilerin üçüncü dereceye kadar olan altsoyları da bu haktan faydalanacaklardır. Ancak, milli güvelik ve kamu düzenine ilişkin konular bu hükmün istisnasıdır.

TÜRK VATANDAŞLIĞI’NIN YENİDEN KAZANILMASI

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 13 üncü maddesi uyarınca:

 

(1) Millî güvenlik bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla aşağıda belirtilen kişiler Türkiye’de ikamet etme süresine bakılmaksızın, Türk vatandaşlığını Bakanlık kararıyla yeniden kazanabilirler.

1. a) Çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler.
2. b) Ana veya babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybedenlerden 21 inci maddede öngörülen süre içerisinde seçme hakkını kullanmayanlar.

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 43 üncü maddesi uyarınca:

(1) Mülga 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 25 inci maddesinin (a), (ç), (d) ve e bentleri uyarınca Türk vatandaşlığını kaybetmiş olan kişiler başvurmaları halinde, millî güvenlik bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak kaydıyla, Türkiye’de ikamet etme şartı aranmaksızın Bakanlar Kurulu kararı ile yeniden Türk vatandaşlığına alınabilirler.

 

Başvuruda İstenilen Belgeler

1. Başvuru Formu (VAT-5),
2. 2 Adet 50×60 mm boyutunda beyaz fonda, desensiz ICAO tarafından belirlenen ve makinede okunabilen biyometrik fotoğraf,
3. Kişinin hangi devlet vatandaşı olduğunu gösteren pasaport veya benzeri belge, vatansız ise temininin mümkün olması halinde buna ilişkin belge.
4. Medenî hal belgesi.
5. Kişi Türk vatandaşlığını kaybettikten sonra varsa medenî halinde meydana gelen değişikliklere ilişkin belge.
6. Evli ise eş ve çocuklarının aile bağını gösteren nüfus kayıt örneği veya benzeri belge.
7. Türk vatandaşlığını kaybettikten sonra kişinin kimlik bilgilerinde değişiklik olmuş ise bunu gösteren belge.
8. Hizmet bedelinin Maliye veznesine yatırıldığını gösteren makbuz.